Sol eğilimli Taz gazetesi bu hafta 61 yaşındaki Bavyeralı siyasetçinin tarihten nasıl bir kopuşu temsil ettiğini, “Hukuk diploması yok. Evlilik yok. Penis yok” sözleriyle iğneleyici ve doğrudan bir dille özetledi.
Almanya’nın Hristiyan Demokrat (CDU) Başbakanı Friedrich Merz, aylardır süren spekülasyonların ardından bu hafta Aigner’i kendi adayı olarak gösterdi ve bu görevi bir kadının üstlenmesinin “zamanının çoktan geldiğini” söyledi. Ocak ayında seçilmesi halinde Aigner, büyük ölçüde törensel bir nitelik taşısa da Almanya’nın en yüksek devlet makamı olan bu görevde Frank-Walter Steinmeier’in yerini alacak. Yalnızca Merz’in partisi CDU’nun değil, koalisyon ortağı Sosyal Demokratların ve muhalefetteki Yeşillerin de desteğini arkasına alan Aigner’in önünde çok az engel bulunuyor.
Bazı kesimler bu adaylıktan büyük memnuniyet duyuyor. Hicve yatkınlığıyla tanınan liberal yazar ve popüler televizyon sunucusu Jörg Thadeusz, Aigner’e duyduğu hayranlığı sol üst koluna “Ilse” dövmesi yaptıracak kadar ileri taşıdı. Thadeusz’un bu hafta televizyonda dövmesini gösterdiği görüntüler manşetlere taşınırken medya, Katolik Bavyeralı siyasetçiye yönelik en azından siyaset çevrelerinde oluşan bu beklenmedik heyecan dalgasını tanımlamak için “Aigner dalgası” ifadesini kullandı.
Thadeusz, “Ilse Aigner, şu anda Almanya’ya gerçekten iyi gelebilecek bir aday” dedi. “Önce Almanya” talepleriyle ülkeyi kutuplaştıran aşırı sağcı popülistlerin aksine Thadeusz, Aigner’in “ne folklor ne de siyasi bir savaş narası” niteliği taşıyan bir “vatan” anlayışını benimsediğini ifade etti.
Ancak herkes bu heyecanı paylaşmıyor. Aigner’in Federal Meclisteki (Bundestag) en büyük muhalefet gücü olan popülist Almanya için Alternatif (AfD) partisiyle ilişkisi, partinin kendilerine aday olarak tanıtım yapması yönündeki talebini geri çevirmesinin ardından bu hafta zorlu bir başlangıç yaptı. AfD Eş Genel Başkanı ve Alman siyasetinin en öne çıkan kadın figürü Alice Weidel, Aigner’i “demokratik kültüre ve nezakete” ve “temsil ettikleri milyonlarca seçmene” saygı göstermemekle suçladı.
Helikopter mühendisliğinden devletin zirvesine
Angela Merkel döneminde 2008-2013 yılları arasında tarım bakanı olarak kabinede görev almasına rağmen Aigner, toplumun tamamı tarafından yakından tanınan bir isim değil. Yerel siyasete 30 yıl önce adım atan Aigner, 1998 yılında Federal Meclise girdi. Bu makam için genellikle ön koşul olarak görülen üniversite diploması yerine, siyasete atılmadan önceki mesleği olan helikopter üretimi alanında uzmanlaşmış bir elektrik mühendisi olarak mesleki yeterliliğe sahip bulunuyor.
Thadeusz bu hafta esprili bir dille, “O, Almanya Federal Cumhuriyeti’nin bir hükümet helikopterini bizzat tamir edebilecek ilk devlet başkanı” ifadelerini kullandı.
Aigner bu hafta yaptığı adaylık konuşmasında hedefleri olan Almanlara ilham vermeyi umduğunu belirterek, “En yüksek devlet makamındaki ilk kadın olarak, şahsım ve geçmişimle ülkemizdeki toplumsal yükselme vaadinin bir sembolü olarak duracağım” dedi. Aigner, biri 17 yaşındayken omuriliğinde, diğeri ise 40’lı yaşlarında bakanlık yaptığı dönemde tiroid kanseri olmak üzere iki ciddi tümör teşhisini atlattığını açıkça dile getirdi ve bu hastalıkların kendisine bir siyasetçi olarak farklı bir bakış açısı kazandırdığını söyledi.
Şimdi CDU’nun Bavyera’daki kardeş partisi Hristiyan Sosyal Birliği (CSU) tarafından övgüyle karşılanan Aigner, bir dönem kabul görmek için mücadele etmişti. 1990’ların başında 27 yaşındayken Münih’in güneydoğusundaki doğduğu kasaba Feldkirchen-Westerham’ın belediye başkanı olma girişimleri bekar olması nedeniyle başarısız olmuş, aşırı muhafazakar parti çevreleri bu durumu “fazla belirsiz bir hal” olarak nitelendirerek görev yapmaya uygun olmadığını savunmuştu.
Aigner hala ebeveynlerinin bir elektronik dükkanı işlettiği 10 bin nüfuslu Bavyera kasabası Feldkirchen-Westerham’da yaşıyor. Burada 1970’lerden kalma bir yerleşim alanındaki bir evde, üç ablası ve onların çocukları da dahil olmak üzere ailesinin üç kuşağıyla aynı çatı altında oturuyor. Yerel halk ondan sevgiyle “bizim Ilse” anlamında “die Ilse” diye söz ediyor ve kasaba kutlamalarına düzenli olarak katıldığını anlatıyor. Kasaba sakinlerinden biri, Aigner’in “ister kasaba ve fırıncıya ister yeni bir rüzgar santralinin açılışına gitsin” genellikle bisiklet kullandığını aktardı.
Kutuplaşmaya karşı birleştirici aday beklentisi
Merz açısından ilk kadın cumhurbaşkanını destekleme fırsatı, kısmen Merkel ile onlarca yıla yayılan rekabetine dayanan ancak görevdeki liderlik tarzıyla da bir ölçüde pekişen “kadın düşmanı” imajından kurtulmak için bir imkan sunuyor. Münchner Merkur gazetesi bu hafta yayımladığı başyazıda, Aigner’in güçlü yönlerinin başbakanın eksiklerini tam olarak tamamladığını belirterek, “Onun yaklaşımı Merz’de eksik olan şeyleri telafi ediyor: ulaşılabilirlik, popülerlik ve kutuplaşmanın etkilerini emebilecek bir sıcaklık” değerlendirmesinde bulundu.
Merkel yalnızca Almanya’da değil dünya genelinde de güçlü bir kadın öncü olarak görülüyordu. Ülkesinde kendisine hem bir sevgi ifadesi hem de ülkeyi sözde anaç bir tavırla yönetmesini küçümseyen bir yakıştırma olarak “Anne” (Mutti) deniliyordu. Siyaset sahnesinden ayrılmasından beş yıl sonra feminist yorumcular, Aigner’in sembolik bir güç kazandırabileceğini umuyor.
Yeşiller Partisinin önde gelen milletvekillerinden Britta Hasselmann, bu hafta katıldığı bir podcast yayınında, “Artık bir kadının zamanı geldi. Toplumda, siyasette ve iş dünyasında kadınların temsili çok yetersiz; ülkedeki bu en yüksek makama bir kadının gelmesinin zamanı çoktan geçmişti. Bundan dolayı çok mutluyum” ifadelerini kullandı.
Ancak Hasselmann, daha da önemli olan noktanın, aşırılıkçıların siyasi merkezin ensesinde nefesini hissettirdiği, ideolojik ayrılıklar ve ekonomik gerilimlerle derinden bölünmüş bir ülkeyi Aigner’in ne ölçüde bir araya getirebileceği olduğunu vurguladı. Hasselmann, cumhurbaşkanlığı makamının “özellikle böylesine kutuplaşmış zamanlarda insanları birleştirebilecek, empati kurabilen, mütevazı ve demokraside ortak zemine değer verildiğine dair güçlü bir mesaj vermeye çalışan” birine ihtiyaç duyduğunu belirterek “Onun bunu başarabileceğine inanıyorum” dedi.
